نگرانى بنا بر گزارش تاريخ و اشارهء قرآن ، در اوايل بعثت هنگامى كه وحى نازل مىشد ، جهت اطمينان از دريافت و حفظ آن ، پيامبر تعجيل مىفرمود و آن را قرائت مىكرد تا چيزى از آن را از دست ندهد . در حالى كه او در كلام معمولى خويش هرگز دغدغهء خاطر و نگرانى نداشت . به دنبال اين عكس العمل بود كه در يكى از عبارات وحى به او اعتماد نفسانى داده شد كه از لحاظ تلقى وحى نگرانى نداشته باشد ، چرا كه جمع و حفظ قرآن به عهدهء خداست : لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ . إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ . فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ . ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ . « 1 » در جاى ديگرى دستور داده شد كه به جاى تعجيل در قرائت وحى ، از پروردگارش درخواست دانش افزايى كند : وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً . « 2 » انتظار و عدم اتكا به خود . حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله و سلّم پس از نبوت و در دوران رسالت خويش نيز در ارتباط با وحى هرگز به خود اتكا نداشت ، و هماره حالت انتظار به سر مىبرد . او خود را مقهور قدرت خداى عزيز مىدانست و البته اميدوار رحمت و فضل معبودش بود : وَ لَئِنْ شِئْنا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ بِهِ عَلَيْنا وَكِيلًا . إِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ إِنَّ فَضْلَهُ كانَ عَلَيْكَ كَبِيراً . « 3 » البته اين آيت در تبيين مشيّت قاهر و جارى خداوند است ، و گرنه خدا چيزى از وحى را نبرد . « 4 »

--> ( 1 ) قيامة / 16 - 19 . ( 2 ) طه / 114 . ( 3 ) اسراء / 86 - 87 . ( 4 ) ر . ك : الميزان ، ذيل آيهء نامبرده .